Kozijnen vervangen in Kampen

Kampen ligt aan de benedenloop van de IJssel, vlak bij de uitmonding in het IJsselmeer, en grotendeels op een rivierseiland. De stad telde 38.415 inwoners in 2023 en was een Hanzestad: in 1441 trad ze formeel toe tot de Hanze. Tot 1932 lag de stad ook aan de Zuiderzee.

De binnenstad is grotendeels behouden en gerestaureerd: er zijn stadspoorten, kerken en koopmanshuizen te zien. Sinds 1975 is de stad een rijksbeschermd stadsgezicht. Dat bepaalt wat je met kozijnen mag.

Binnenstad met stadspoorten en koopmanshuizen

Het stadhuis stamt uit het eind van de veertiende eeuw, het Gotisch Huis uit omstreeks 1500, de Broederpoort uit 1465 (verbouwd in 1615) en de Nieuwe Toren uit 1648 tot 1664. In zo'n omgeving zijn de kozijnen onderdeel van het gezicht. Lees kozijnen in een monument en kozijnen vervangen in de binnenstad.

Woningtypes in de oude stad

De tekst over Kampen noemt koopmanshuizen, stadsboerderijen, gast- en proveniershuizen en pakhuizen. Bij zulke panden is herstel van het bestaande hout of een voorzetraam vaak de eerste keuze. Zie voorzetramen en kozijnen repareren.

Naoorlogse wijken

Buiten de binnenstad staan woonwijken uit de jaren vijftig en zestig, met Kampen-Zuid, Brunnepe, Hanzewijk en Flevowijk als genoemde wijken. De stad heeft 16.986 woningen. Daar zijn kunststof kozijnen met HR++ glas gangbaar. Zie kozijnen in een rijtjeshuis.

IJsselmuiden, Grafhorst en Kampereiland

IJsselmuiden, Kampereiland, Grafhorst en Wilsum liggen rond de stad. Daar staan vaker vrijstaande woningen en boerderijen. Zie kozijnen in een boerderij. Een vrijstaande woning kost vanaf € 24.000 voor alle kozijnen.

Wind en weer aan de IJssel

Aan het water waait het vaak hard en het is vochtig. Goed afkitten en afwateren zijn belangrijk, zeker bij hout. Zie kozijnen onderhouden en houtrot in een kozijn.

Poorten, torens en een rivierstad

Kampen heeft een van de best bewaarde stadsgezichten van Nederland. De Koornmarktspoort stamt waarschijnlijk uit de veertiende eeuw, de Broederpoort uit 1465 (verbouwd in 1615), de Cellebroederspoort eveneens uit 1465 (verbouwd in 1617), het Gotisch Huis uit 1500 en de Nieuwe Toren uit 1648 tot 1664, ontworpen door Philips Vingboons. De Bovenkerk en de Broederkerk zijn veertiende-eeuws en de Stadsgehoorzaal is uit 1891.

In een stad met zoveel bewaard erfgoed krijgen kozijnen snel aandacht van de gemeente. Informeer voor je iets laat maken; zie kozijnen in een monument.

De sigarenstad

Vanaf omstreeks 1815 bepaalde de tabaksindustrie het beeld van Kampen; rond 1880 werkte bijna de helft van de bevolking in de sigarenindustrie. De Sigarenfabriek De Olifant is de enige die nog volop in bedrijf is.

De arbeiderswoningen uit die tijd liggen verspreid, met kleine, smalle gevels en houten ramen. Zulke woningen vragen om een zorgvuldige keuze tussen herstel en vervangen.

Lees kozijnen repareren en van hout naar kunststof voor de afweging.

Een rivierseiland met een waterkering

Kampen ligt grotendeels op een rivierseiland en is alleen via kunstwerken bereikbaar; in 1448 besloot de stad tot de bouw van een brug over de IJssel, die in vijf maanden klaar was. Na de wateroverlast van 1995 kreeg de stad een waterkering met schotbalken. Met dat water om je heen is de luchtvochtigheid hoger, en vragen ramen en deuren extra aandacht voor afdichting.

Een goed geplaatst kozijn met een warme afstandhouder voorkomt koude randen. Zie HR++ glas en ventilatieroosters in kozijnen.

De Olde Zwarver en de Stadsgehoorzaal

De stellingmolen d' Olde Zwarver stamt uit 1842, het Olde Vleyshuis uit 1593, het Linnenweverspoortje uit 1665 en de Stadsgehoorzaal uit 1891. Dat zijn gebouwen die samen een stadsbeeld vormen waarin elk detail telt. Ook woningen in de omgeving zijn onderdeel van dat beeld.

Wie daar woont, doet er goed aan om de kozijnen te kiezen die erbij passen, en de gemeente erbij te betrekken. Zie kozijnen in een monument.

Water, een nooddijk en de stadsmuur als waterkering

Kampen ligt grotendeels op een riviereneiland en is alleen via kunstwerken bereikbaar. Na de wateroverlast van 1995 werd een nooddijk aangelegd om bij een doorbraak het oude centrum te beschermen. Voor de oude binnenstad zelf bleek verhoging van de dijk niet mogelijk.

Daarom dienen delen van de oude stadsmuur als waterkering, en op plekken zonder muur houden schotbalken en klepkeringen het water tegen. Een hoogwaterbrigade van zo'n 150 mensen bedient die systemen, aldus Wikipedia. Wie laag woont, let bij het kiezen van een onderdorpel en het materiaal extra op vocht; lees houtrot in een kozijn.

In de binnenstad staan tientallen muurreclames die verwijzen naar niet meer bestaande winkeltjes. Ze worden fresco's van de middenstand genoemd, en de gemeente probeert ze te herstellen wanneer ze onder oude verf- en pleisterlagen worden aangetroffen. Zo ver reikt de zorg voor het stadsbeeld: lees kozijnen in een monument en kozijnen vervangen in de binnenstad.

In de jaren vijftig en zestig ontstonden nieuwe woonwijken buiten de historische binnenstad, en in de tweede helft van de twintigste eeuw ontwikkelde Kampen zich tot een onderwijs- en dienstenstad. De wijken uit die periode kennen vaak dezelfde kozijnen en glas; zie een rijtjeshuis uit de jaren zestig en zeventig.

Zuiderzeehaven en IJsselmuiden

Kampen heeft een 50 hectare grote Zuiderzeehaven opgeleverd en noemt zich een onderwijs- en dienstenstad. Siebrand verhuisde in 1965 naar IJsselmuiden. Rond de stad liggen dus ook nieuwe bedrijventerreinen en woonwijken, waar de kozijnen jong zijn.

Voor jonge kozijnen gaat het om onderhoud en kleur; voor oudere woningen om de afweging tussen herstel en vervangen. Zie kozijnen onderhouden.