Kozijnen vervangen in Deventer

Deventer ligt aan de IJssel en was in de middeleeuwen een belangrijke Hanzestad. Een deel van de stad is een beschermd stadsgezicht en er staan honderden rijksmonumenten. De stad en gemeente telden samen ruim 100.000 inwoners; in de stad zelf wonen ruim 80.000 mensen.

De woningvoorraad is zo gevarieerd dat er geen standaardantwoord is. In een kwartier loop je van middeleeuwse straten naar een tuindorp en daarna naar een jaren zestig wijk.

Bergkwartier en binnenstad

Het Bergkwartier is een historisch middeleeuws deel van de stad. In en rond de binnenstad gelden regels voor monumenten en het beschermd stadsgezicht. Herstel van bestaand hout en voorzetramen zijn vaak de veiligste route. Zie kozijnen in een monument en voorzetramen.

Rode Dorp en Knutteldorp

Het Rode Dorp is grotendeels gebouwd in 1914 tot 1916: kleine rijtjeshuizen met rode daken, vooral huurwoningen. Knutteldorp is aangelegd in 1921 tot 1930 als tuindorp met 334 arbeiderswoningen. In zulke wijken is het straatbeeld een gezamenlijke zaak en spelen verhuurders een grote rol. Lees kozijnen vervangen in een huurwoning.

Keizerslanden, Borgele en Platvoet

Deze wijken stammen uit de jaren zestig, na de annexatie van delen van Diepenveen in 1960. De kozijnen uit die tijd zijn vaak aluminium of hout met enkel of oud dubbel glas. Kunststof met HR++ is de gangbare vervanger. Zie kozijnen in een rijtjeshuis uit de jaren zestig en zeventig.

Colmschate, Diepenveen en Bathmen

Colmschate is een stadsdeel in het noordoosten, Diepenveen (sinds 1999) en Bathmen (sinds 2005) zijn bij Deventer gevoegd. Daar staan meer vrijstaande en halfvrijstaande woningen. Voor een vrijstaande woning geldt een indicatie van vanaf € 24.000 voor alle kozijnen. Zie kozijnen vervangen kosten.

Planning in een oude stad

Smalle straten en stoepen maken het plaatsen in het centrum lastiger. Regel parkeren en hijsen vooraf. Lees kozijnen vervangen in de binnenstad.

Een stad met bijzonder oude gebouwen

Deventer wordt in 952 al als stad genoemd en kreeg in 1123 de beschikking over de gemeentelijke gronden, wat historici als het moment van stadsrechten zien. De Proosdij uit omstreeks 1130 geldt als het oudste stenen woonhuis van Nederland, de Bergkerk stamt uit omstreeks 1200, de Waag aan de Brink uit 1528 en de koepel van de Lebuinuskerk uit 1612 tot 1613. Een kozijn naast zulke gebouwen is meer dan een raam: het is onderdeel van het stadsbeeld.

Daarom is voorzichtigheid geboden in het oude centrum. Herstel en voorzetramen zijn vaak de eerste keuze, nieuw hout in dezelfde vorm de tweede. Zie houten kozijnen en kozijnen in een monument.

Wat de oorlog van de stad maakte

In de Tweede Wereldoorlog werd Deventer meermaals gebombardeerd: van circa 11.000 woningen bleven er slechts 2.500 onbeschadigd. Dat verklaart waarom een groot deel van de woningvoorraad na de oorlog is gebouwd of hersteld, en waarom wijken als Zandweerd-Noord, Borgele-Platvoet, Tuindorp en Keizerslanden naoorlogs zijn. In die wijken zitten vaak kozijnen uit de bouwtijd, soms nog met enkel glas.

Wie zo'n woning bezit, kan het beste eerst de staat van het hout en het glas laten beoordelen. Lees kozijnen in een rijtjeshuis uit de jaren zestig en zeventig en enkel glas vervangen.

Boeken, koek en uitgeverijen

Deventer staat bekend om zijn uitgeverijen en drukkerijen, en kent werkgevers als Wolters Kluwer, Bussink, Auping, Ten Have en AkzoNobel. Het grootste evenement is de Deventer Boekenmarkt, op de eerste zondag van augustus, en het Dickens Festijn, waarbij de binnenstad in negentiende-eeuwse stijl wordt ingericht. Op zulke dagen is de binnenstad druk en niet te bereiken met een bus vol kozijnen.

Plan het werk in het centrum daarom buiten de drukke dagen en regel parkeren en hijsen vooraf. Zie kozijnen vervangen in de binnenstad.

De Brink, de Waag en het stadsbeeld

De Brink is een langgerekt marktplein in het centrum, omzoomd door monumentale panden, met de Waag uit 1528. Het stadhuis aan het Grote Kerkhof heeft een middeleeuwse kern, en de watertoren stamt uit 1893. In zo'n omgeving is het gevelbeeld een erfgoed op zich.

Dat betekent niet dat je niets kunt doen. Isoleren met voorzetramen, herstel van bestaand hout en het zorgvuldig nabouwen van profielen zijn mogelijk. Zie voorzetramen en kozijnen in een monument.

De wederopbouw en de uitbreidingen van de jaren zestig

Van de ongeveer 11.000 woningen in Deventer bleven er na de bombardementen in de Tweede Wereldoorlog volgens Wikipedia slechts 2500 onbeschadigd. Vooral het gebied rond de bruggen werd getroffen.

Dat betekent dat een groot deel van de woningen in de stad na de oorlog is hersteld of nieuw is gebouwd. Zoek je jouw type woning, lees dan een rijtjeshuis uit de jaren zestig en zeventig.

Na de vestingwet van 1874 mocht het gebied direct buiten de oude vesting bebouwd worden; de eerste wijken die er eind negentiende eeuw ontstonden waren de Molenbelt en de Ossenweerd. In 1960 werd een deel van Diepenveen aan de stad toegevoegd, het gebied waar de wijken Keizerslanden, Borgele en de Platvoet in de jaren zestig werden gebouwd.

De Moderne Devotie en de Latijnse School

Geert Grote, grondlegger van de Moderne Devotie, werd in Deventer geboren, en de Latijnse School bestond van ongeveer 1150 tot 1848, met een glorietijd tussen 1483 en 1498. Het is een stad met een intellectuele traditie, en dat zie je in de vele oude panden in en rond het centrum.

Veel van die panden zijn nu woningen of kantoren, soms met oorspronkelijke ramen. Een goede afweging tussen herstel en vervanging is daar de basis. Zie kozijnen repareren.